Wat ze vandaag investeren zal morgen vruchten afwerpen. Zie hier de basishouding van de echte ondernemer. Doorgaans is het mensbeeld dat hierbij past dat van een calculerende c.q. een berekende persoon die nadrukkelijk in belangen denkt waarbij het eigenbelang prevaleert. Het belang van de ondernemer is toch immers de winstgevendheid van de onderneming, dat is zijn ‘core business’. De hoop op een winstgevende toekomst.
Eigenbelang
In die zin lijkt een ondernemer net een echt ‘mens’ te zijn. Want het is toch algemeen geaccepteerd dat eigenbelang een innerlijke motivatie is voor het handelen van ieder mens. Het behoort tot onze oerinstincten en typeert onze overlevingsdrang in een wereld die van belangen aan elkaar hangt. Eigenbelang als een soort randvoorwaarde om te overleven. Opmerkelijk is dat de laatste jaren het maatschappelijk verantwoord ondernemen opgeld doet. Het rekening houden met de belangen van andere maatschappelijke aspecten wordt geïncorporeerd in bedrijfsdoelstellingen. Elk zichzelf respecterende onderneming rept erover op z’n website. Het belang hierachter laat zich raden: eigenbelang. De ‘zachte elementen’ zoals aandacht voor het milieu en ‘de mens’ blijken hot issues en daarmee prima marketinginstrumenten. In die zin lijkt een ondernemer een echt ‘mens’ te zijn. Ideologische motieven zijn prima maar lijken toch vaak terug te voeren op het eigenbelang.
Parallel met christendom
Een aardige parallel is te trekken met die christelijke levensvisie die uitgaat van een manier van goed leven dat beloond zal worden. De eeuwen door is dit bekritiseerd als een ‘marketinginstrument’ van het geloof. Een soort investering die ofwel reeds nu z’n vruchten afwerpt door reeds nu een wereld te creëren zoals die door God bedoeld is dan wel een gedrag dat zich na de dood zal verzilveren. Intrigerend is nu de vraag of het appelleren aan het eigenbelang de kritische succesfactor is die de goudgerande toekomst inluidt.
In het christelijk geloof is Jezus de centrale figuur. De kern van Jezus’ advertentiecampagne is het belang van de ander volkomen gelijkwaardig te beschouwen aan het eigen belang. Een heel onnatuurlijke oproep! Achtergrond van deze oproep is niet het doen van een investering in de ander die later goed zal renderen maar de idee dat voor iedereen bij de eindstreep hetzelfde rendement verzekerd is. Dat is wat in geloofsterm en ‘genade’ heet. Het eindresultaat is bij voorbaat gegarandeerd.
De spannende vraag is dan natuurlijk of er nog investeringsbereidheid is als het rendement gegarandeerd is en wat de prijs dan is voor die verzekerde garantie? Het christelijke antwoord daarop is verrassend. De prijs is nihil! Gratis en voor niks? Voor niks gaat de zon toch op? Dat is precies de goede metafoor. De zon gaat voor iedereen op, ongeacht. De investeringsbereidheid vindt dan z’n grond in het feit dat de reeds betaalde prijs voor de garantie een morele claim in zich bergt. De claim om te investeren in de ander die een gelijkwaardig belang heeft als jijzelf. In christelijke termen heet dat ‘dankbaarheid’. Leven uit de hoop op een toekomst die z’n schaduwen al vooruit werpt.
Hoop doet ondernemen
Ondernemers zijn bij uitstek mensen die met de toekomst bezig zijn. Zou het mogelijk zijn om, ook in het beroep als ondernemer, de investeringsbereidheid te laten leiden door deze hoop, die niet wordt gekenmerkt door louter eigenbelang maar die als uitgangspunt heeft de gelijkwaardigheid van de belangen van alles wat leeft? Het zou wel eens de beste basis kunnen zijn voor de continuïteitsgedachte die elke onderneming drijft. Toch weer eigenbelang? Nee, het gaat erom of de gelijkwaardigheid van de belangen zijn gewaarborgd. Zoals dankbaarheid verplichtend werkt doet ook ‘ondernemer-zijn’ dat. Het rendement van zo’n houding vertaalt zich in andere valuta dan gebruikelijk. We spreken dan over solidariteit, leefbaarheid en perspectief. Over duurzaamheid gesproken…
Hoop doet ondernemen!